TRANG CHỦ Theo dòng thời sự Sắc thái văn hóa xứ Thanh Văn hóa - Văn nghệ Thể thao Du lịch Gia đình - Nhà trường - Xã hội Miền núi - Dân tộc
Thứ năm, ngày 24/04/2014 Đường dây nóng: 0373853398 Email: vanhoadoisongdientu@gmail.com
Tìm kiếm
Miền núi - Dân tộc  
Phát triển rừng luồng ở miền núi Thanh Hóa : Còn nhiều bất hợp lý (12/10/2012-12:12)
    (VH&ĐS) Được mệnh danh là "thủ phủ" luồng của Việt Nam, nhưng trên thực tế cây luồng Thanh Hoá mới phát triển mạnh về lượng. Từ nhiều năm qua, các huyện miền núi coi cây lâm nghiệp họ tre này là cây trồng chủ lực
 
Thế nhưng, việc phát triển rừng luồng xứ Thanh lại đang tồn tại nhiều nghịch lý cần khắc phục.
Luồng chính thức trở thành 'cây xoá nghèo' của nhiều huyện miền núi Thanh Hoá. Nhiều năm qua các ngành chức năng, các huyện cũng đã có nhiều chương trình, chính sách phát triển, phục tráng rừng luồng. Việc quy hoạch luồng thành cây hàng hoá đã được thực hiện tại 16 huyện mền núi, trung du của tỉnh. Hiện nay Thanh Hoá có hơn 71.000 ha luồng, chiếm khoảng 55% tổng diện tích rừng luồng cả nước. Riêng 5 huyện Quan Hóa, Lang Chánh, Ngọc Lặc, Quan Sơn, Bá Thước đã có 62.939 ha, chiếm 88,6% diện tích rừng luồng toàn tỉnh. Trữ lượng luồng của tỉnh ta đạt khoảng trên 102,5 triệu cây.
 
Một số chính sách phát triển lâm nghiệp đã đưa đất rừng đến tận tay người trồng, người miền núi lại càng có điều kiện cho đầu tư thâm canh cây luồng. Theo một văn bản thống kê của ngành NN&PTNT, trong hơn 10 năm trở lại đây thu nhập từ rừng luồng chiếm khoảng 50% tổng thu nhập của người dân miền núi. Ở nhiều xã còn đạt đến 80% tổng thu nhập.
 
Tiềm năng cho cây luồng thì rất lớn nhưng hiệu quả kinh tế vẫn chưa tương xứng, việc phát triển và tiêu thụ cây luồng vẫn tồn tại nhiều bất hợp lý. Thực trạng đáng buồn nhất có lẽ là việc sản phẩm tre, luồng Thanh Hoá nhưng lại mang 'thương hiệu' hay địa chỉ sản xuất tại Hà Nội, Hà Nam, Hải Phòng... vì các xưởng chế biến của ta phần nhiều mới chỉ dừng ở khâu sơ chế. Tìm hiểu tại huyện Quan Hoá, rất nhiều cơ sở chỉ sản xuất đũa thô, sau đó nhập cho các cơ sở ngoài tỉnh tinh chế, sấy, đóng hộp để đưa ra thị trường, và tất nhiên nhãn hiệu là của họ. Điều này mang đến hệ luỵ: giá trị tre, luồng Thanh Hoá không cao, phần lãi cao lại thuộc vào các khâu chế biến cuối cùng và đưa ra thị trường.
 
Việc phân bổ lợi nhuận giữa các khâu trong sản xuất và tiêu thụ luồng cũng tồn tại nhiều nghịch lý cần xem xét. Người trồng luồng mất 2 - 3 năm chăm sóc mới cho thu hoạch một cây luồng loại 1, giá trung bình tại các huyện miền núi khoảng 20.000 đồng/cây. Song khâu vận chuyển về các huyện đồng bằng chỉ trong một buổi lại có thu nhập gấp nhiều lần. Theo tìm hiểu của chúng tôi tại huyện Hoằng Hoá, luồng loại 1 ở nhiều nơi có thể bán được 100.000 đồng/cây. Đố chính là nguyên nhân khiến nhiều người trồng luồng vẫn cứ nghèo, và việc chặt bán luồng chưa đủ tuổi kiểu 'ăn xổi' vẫn diễn ra trong vòng luẩn quẩn.
 
Tại nhiều xã vùng sâu khó khăn về giao thông, đầu ra của cây luồng vẫn thường xuyên ế ẩm, khó bán. Điều này được minh chứng rất rõ tại số xã vùng sâu của huyện Quan Hoá như: Trung Thành, Trung Sơn, Thành Sơn... Luồng ở đây rất tốt, cây to nhưng giá quá rẻ, lại khó bán do khó khăn trong vận chuyển. Đã sản xuất ra, người trồng rừng phải tìm mọi cách để tiêu thụ. Từ lâu, nếu muốn bán luồng, người dân bản Phai, xã Trung Thành phải khuân vác từng cây luồng từ rừng ra triền sông Mã, sau đó đóng bè vận chuyển bằng đường sông khoảng 25 km ra thị trấn Co Lương (Mai Châu, Hoà Bình) mới bán được. Việc không chủ động được đầu ra mà hoàn toàn phụ thuộc, nên các tư thương tha hồ thao túng, ép hạ giá. Trưởng bản Phai Phạm Bá Ngọc cho biết: 'Bản ta mỗi năm thu hoạch gần 40.000 cây luồng. Luồng phao loại to nhất cũng chỉ bán được 18.000 đồng/cây, loại bé chỉ có 3.000 đến 5.000 đồng/cây, nên trung bình mỗi cây luồng ở đây có giá khoảng 9.000 đồng”. Trong câu chuyện với các hộ dân trong bản, chúng tôi được biết một sự thật bất ngờ: Tại các xã vùng sâu này, giá một cây luồng chưa bằng một cây mía bán trên thị trấn (?!). Tiếp tục tìm hiểu tại bến đò Vụng Cải  thuộc làng Chun xã Thiết Ống (Bá Thước), cảnh tượng các ghe chở một vài cây luồng đã được chặt thành 3 - 4 đoạn liên tục cập bến sang sông vẫn liên tục diễn ra. Theo tìm hiểu, luồng trồng của các thôn bên kia sông Mã thường xuyên ế ẩm hoặc bị ép giá. Chủ rừng muốn bán luồng phải thuê ghe chở sang bên này sông - phía trung tâm xã mới bán được. Trừ mọi chi phí và tiền thuê ghe chở, mỗi cây luồng loại 2, loại 3 ở đây cũng chỉ còn khoảng 10.000 đồng sau 2 - 3 năm chăm sóc. Tương tự, các thôn bên kia sông Âm của xã Vân Am (Ngọc Lặc) giá trị của mỗi cây luồng có khi chỉ còn 1/2 giá trị so với ở các thôn bên này sông.
 
Thành lập các cơ sở chế biến luồng ngay tại các địa phương chính là giải pháp khắc phục những bất hợp lý trên. Điều này ai cũng biết, nhưng vì nhiều lý do nên các cơ sở này còn quá ít so với nhu cầu. Hiện nay hầu hết các cơ sở sản xuất, chế biến này đang hoạt động ở quy mô nhỏ lẻ với các sản phẩm gia dụng như: đũa, tăm, mành, chiếu... và đa phần là gây ô nhiễm môi trường vì hệ thống xử lý nước thải chưa được quan tâm. Về công nghệ chế biến, các hoạt động chủ yếu dùng lao động thủ công, công nghệ thấp nên hiệu quả không cao, lãng phí nguyên liệu. Do đó, nhiều phần của cây luồng bị loại bỏ dẫn đến sinh khối sử dụng thấp, phần rác thải nhiều. Ngoài một cơ sở chế biến sản phẩm xuất khẩu từ luồng nứa tại huyện Triệu Sơn và các cơ sở sản xuất đũa ăn một lần, tập trung ở huyện Quan Hoá đã phát huy được phần nào hiệu quả. Nhiều cơ sở khác hoạt động cầm chừng và thị trường tiêu thụ sản phẩm chủ yếu vẫn trong nước, giá trị thấp. Đây chính là một nghịch lý thể hiện sự mất cân đối giữa tiềm năng với việc trồng, khai thác và chế biến cây luồng ở các địa phương trong tỉnh nhiều năm qua.
 
Sở hữu những rừng luồng với tổng diện tích lớn nhất ở Việt Nam, nhưng chất lượng luồng Thanh Hoá lại được coi là kém so với nhiều tỉnh. Cách đây không lâu, khi trao đổi với một chủ cơ sở thủ công mỹ nghệ dùng nguyên liệu tre - luồng - nứa tại xã Hoằng Thịnh (Hoằng Hoá), được biết: 'Ở nơi có sản lượng luồng, nứa lớn nhất nước nhưng nguyên liệu phục vụ đan các mặt hàng tinh xảo chúng tôi lại phải mua trong tận miền Tây Nghệ An và các tỉnh khác'. Tìm hiểu nguyên nhân, chúng tôi được biết luồng nứa Thanh Hoá thường khai thác non nên thoái hoá, nan đan không đủ độ dẻo cần thiết. Theo quy định, cây luồng phải 3 năm mới được thu hoạch, nhưng vì áp lực cơm áo hoặc vì lợi ích trước mắt nên các chủ rừng thường khai thác luồng non. Không những cây luồng đó có chất lượng kém, mà những cây măng sau này được sinh ra từ gốc luồng non bị chặt cũng còi cọc khiến bụi luồng ngày càng thoái hoá, thân luồng các đời sau càng nhỏ dần. Đáng buồn hơn, các công ty giấy đã đến các huyện miền núi mua luồng làm nguyên liệu. Họ mua luồng theo cân và khuyến khích mua luồng non vì mềm, dễ chế biến làm giấy. Thực tế, luồng càng non cân càng nặng, nên người trồng vì lợi ích trước mắt, ra sức khai thác luồng non, phớt lờ các khuyến cáo.
 
Trên thực tế đã có nhiều dự án phục tráng rừng luồng và tuyên truyền cho người dân tác hại của chặt luồng non, song hiệu quả chưa cao. Tại sao ở một số tỉnh thực hiện được việc khai thác luồng theo đúng độ tuổi, mà ở ta khó thế? Câu trả lời thuộc về các cấp chính quyền và ngành chức năng. Điều này có ý nghĩa rất lớn bởi cây luồng đã góp phần giải quyết việc làm và thu nhập cho hàng chục nghìn lao động trong tỉnh.
Bài, ảnh: Thanh Hoài
Gửi phản hồi
Các tin khác:
  • Hoa ở bản Mùa Xuân (12/10/2012-12:01)
  • Vẫn còn vướng mắc (12/10/2012-11:53)
  • Phát huy vai trò người “thủ lĩnh”... (12/10/2012-11:51)
  • Trên đỉnh “5 cây” (12/10/2012-6:26)

  • TIN MỚI NÓNG
    LĐLĐ và Hội LHPN tỉnh ký kết chương trình phối hợp
    Tập huấn nghiệp vụ du lịch
    Các khu du lịch biển cần "tuốt" lại hình ảnh trước khi vào vụ
    Hành lang công cộng thành nơi tập kết hàng
    Tour còn chỗ dịp 30/4 khuyến mại đặc biệt
    Điện không phải là bạn
    Tại đường Phan Bội Châu (T.P Thanh Hóa): Nguy cơ tái diễn chợ cóc
    Nơi nặng lòng với chèo
    Nhiều điểm trường ở Như Xuân bị bỏ hoang
    Theo dòng thời sự Sắc thái văn hóa xứ Thanh Văn hóa - Văn nghệ Thể thao Du lịch Gia đình - Nhà trường - Xã hội Miền núi - Dân tộc Đặt làm trang chủ